|
7.2. GENEL KURALLAR
7.2.1. Betonarme Taşıyıcı Sistemlerin Sınıflandırılması
Depreme karşı davranışları bakımından, betonarme binaların
yatay yük taşıyıcı sistemleri, aşağıda tanımlanan iki sınıfa ayrılmıştır.
Bu iki sınıfa giren sistemlerin karma olarak kullanılmasına ilişkin özel
durum ve koşullar, Bölüm 6'daki 6.5.4'te
verilmiştir.
7.2.1.1 - Aşağıda belirtilen betonarme taşıyıcı sistemler, Süneklik
Düzeyi Yüksek Sistemler olarak tanımlanmıştır:
(a) 7.3, 7.4 ve 7.5'te
belirtilen kurallara göre boyutlandırılarak donatılan kolon ve kirişlerin
oluşturduğu çerçeve türü taşıyıcı sistemler,
(b) 7.6'ya göre boyutlandırılarak
donatılmış boşluksuz veya boşluklu (bağ kirişli) perdelerden oluşan taşıyıcı
sistemler,
(c) Yukarıdaki iki tür sistemin birleşiminden oluşturulan
perdeli-çerçeveli taşıyıcı sistemler.
7.2.1.2 - Aşağıda belirtilen betonarme taşıyıcı sistemler, Süneklik
Düzeyi Normal Sistemler olarak tanımlanmıştır:
(a) 7.7, 7.8 ve 7.9'da
belirtilen kurallara göre boyutlandırılarak donatılan kolon ve kirişlerin
oluşturduğu çerçeve türü taşıyıcı sistemler,
(b) 7.10'a göre boyutlandırılarak
donatılmış boşluksuz veya boşluklu (bağ kirişli) perdelerden oluşan taşıyıcı
sistemler,
(c) Yukarıdaki iki tür sistemin birleşiminden oluşturulan
perdeli-çerçeveli taşıyıcı sistemler.
7.2.2. İlgili Standartlar
Yerinde dökme ve prefabrike betonarme taşıyıcı sistemler,
bu bölümde belirtilen kurallar ile birlikte, Bölüm
6'da verilen deprem yükleri ve hesap kuralları, TS-498 ve TS-9967'de
öngörülen diğer yükler; TS-500, TS-708, TS-3233 ve TS-9967'deki kurallar
ile malzeme ve yük katsayıları kullanılarak projelendirileceklerdir.
7.2.3. Taşıyıcı Sistem Hesabında Kullanılacak Kesit Rijitlikleri
Bölüm 6'da verilen yöntemlerle yapılacak taşıyıcı sistem
hesabında çatlamamış kesite ait kesit rijitlikleri kullanılacaktır. Ancak,
kendi düzlemleri içindeki perdelere saplanan kirişlerde ve bağ kirişli (boşluklu)
perdelerin bağ kirişlerinde çatlamış kesite ait değerler kullanılabilir.
7.2.4. Kesit Hesaplarında Kullanılacak Yöntem
Bütün deprem bölgelerinde, betonarme elemanların depreme
dayanıklı olarak boyutlandırılmasında ve donatı hesaplarında TS-500'de verilen Taşıma
Gücü Yöntemi'nin kullanılması zorunludur.
7.2.5. Malzeme Dayanımları
7.2.5.1 - Deprem bölgelerinde yapılacak tüm betonarme binalarda C16
(BS 16)'dan daha düşük dayanımlı beton kullanılamaz. Ancak birinci
ve ikinci derece deprem bölgelerinde, aşağıda tanımlanan binalarda C20
(BS 20) veya daha yüksek dayanımlı beton kullanılması zorunludur.
(a) Taşıyıcı sistemi sadece süneklik düzeyi yüksek çerçevelerden
oluşan binalar,
(b) Taşıyıcı sistemden bağımsız olarak Bölüm
6'daki Tablo
6.3'e göre Bina Önem Katsayısı I=1.5 ve I=1.4 olan
tüm binalar.
7.2.5.2 - Tüm deprem bölgelerinde, TS-500'deki tanıma
göre beton kalite denetimi olmaksızın beton üretimi ve vibratörsüz
beton yerleştirmesi yapılmayacaktır.
7.2.5.3 - Aşağıda 7.2.5.4'te belirtilen elemanlar
hariç olmak üzere, betonarme taşıyıcı sistem elemanlarında S420'den
daha yüksek dayanımlı donatı çeliği kullanılmayacaktır. Kullanılan donatının
kopma birim uzaması %10'dan az olmayacaktır. Donatı çeliğinin deneysel olarak
bulunan ortalama akma dayanımı, ilgili çelik standardında öngörülen karakteristik
akma dayanımının 1.3 katından daha fazla olmayacaktır. Ayrıca, deneysel olarak
bulunan ortalama kopma dayanımı, yine deneysel olarak bulunan ortalama akma
dayanımının 1.25 katından daha az olmayacaktır.
7.2.5.4 - Kirişli sistemlerin döşemelerinde, kirişsiz döşemelerde,
dişli döşeme tablalarında, bodrum katların çevresindeki dış perde duvarlarının
gövdelerinde, deprem yüklerinin tümünün bina yüksekliği boyunca perdeler
tarafından taşındığı ve 7.6.1.2'de Denk.(7.14) ile verilen
koşulların her ikisinin de sağlandığı binaların perde gövdelerinde ve prefabrike
binalarda öngerme çeliği olarak S420'den daha yüksek dayanımlı donatı
çeliği kullanılabilir.
7.2.6. Çekme Donatılarının Kenetlenme Boyu
Bu bölümde aksi belirtilmedikçe, kancalı ve kancasız çekme
donatısı çubukları için gerekli kenetlenme boyları TS-500'de verilen kurallara
göre saptanacaktır. Ancak 90 derece kanca yapıldığında, kanca ucundaki düz
kısım 12Æ 'den az olmayacaktır.
7.2.7. Kaynaklı ve Manşonlu Ek ve Bağlantılar
7.2.7.1 - Boyuna donatıların bindirmeli kaynaklı eklerinin
sertifikalı kaynakçılar tarafından yapılması zorunludur. Küt kaynak ekleri
yapılmayacaktır.
7.2.7.2 - Kaynaklı ve manşonlu boyuna donatı eklerinin en
az %2'si için, 5 adetten az olmamak üzere, çekme deneyi yapılacaktır. Ekin
deneyle bulunan çekme dayanımı, eklenen donatı çubuklarının çekme dayanımından
daha az olmayacaktır.
7.2.7.3 - Enine donatıların boyuna donatılara kaynakla bağlanmasına
izin verilmez.
7.2.7.4 - Çelik pencere ve kapı kasalarının, dübellerin,
bağlantı plakalarının, tesisat elemanlarının, makina ve teçhizatın boyuna
ve enine donatılara kaynakla bağlanmasına izin verilmez.
7.2.8. Özel Deprem Etriyeleri ve Çirozları
Bütün deprem bölgelerinde, süneklik düzeyi yüksek veya süneklik
düzeyi normal olan tüm betonarme sistemlerin kolonlarında, kolon-kiriş birleşim
bölgelerinde, perde uç bölgelerinde ve kiriş sarılma bölgelerinde kullanılan
etriyeler özel deprem etriyesi, çirozlar ise özel deprem çirozu olarak
düzenlenecektir. Özel deprem etriye ve çirozlarının sağlaması gerekli koşullar
aşağıda verilmiştir (Sekil
7.1):
7.2.8.1 - Özel deprem etriyelerinin her iki ucunda mutlaka 135
derece kıvrımlı kancalar bulunacaktır. Özel deprem çirozlarında ise
bir uçta 90 derece kıvrımlı kanca yapılabilir. Bu durumda kolonun veya
perdenin bir yüzünde, kanca kıvrımları 135 derece ve 90 derece olan çirozlar
hem yatay, hem de düşey doğrultuda birer atlayarak düzenlenecektir. 135
derece kıvrımlı kancalar, Æ enine donatı çapını göstermek üzere, en az 5Æ çaplı
daire etrafında bükülecektir. Kancaların boyu kıvrımdaki en son teğet noktasından
itibaren, düz yüzeyli çubuklarda 10Æ ve 100 mm'den, nervürlü çubuklarda
ise 6Æ ve 80 mm'den az olmayacaktır.
7.2.8.2 - Özel deprem etriyeleri boyuna donatıyı dıştan
kavrayacak ve kancaları aynı boyuna donatı etrafında kapanacaktır. Özel deprem
çirozlarının çapı ve aralığı, etriyelerin çap ve aralığı ile aynı olacaktır.
Çirozlar, her iki uçlarında mutlaka boyuna donatıları saracaktır. Etriyeler
ve çirozlar beton dökülürken oynamayacak biçimde sıkıca bağlanacaktır.
BÖLÜMLER - BÖLÜM
7
|